Là đơn vị tiên phong tại Việt Nam sở hữu nhà máy đạt chuẩn EU-GMP (Tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc của Châu Âu) và xuất khẩu sản phẩm sang hơn 50 quốc gia, Công ty TNHH Liên doanh Stellapharm chính là biểu tượng cho năng lực tự chủ dược phẩm chất lượng cao của nước nhà. Tuy nhiên, việc đứng trên đỉnh cao của các tiêu chuẩn quốc tế cũng đồng nghĩa với việc Stellapharm phải đối mặt với những áp lực vô cùng khắt khe, từ sự biến động của chuỗi cung ứng toàn cầu cho đến những cuộc chiến cạnh tranh khốc liệt ngay trên sân nhà.
1. Chi phí duy trì tiêu chuẩn EU-GMP khổng lồ và gánh nặng khấu hao
Đạt được chứng nhận EU-GMP đã khó, nhưng duy trì nó qua các kỳ thẩm định nghiêm ngặt của các cơ quan quản lý Dược phẩm Châu Âu lại là một bài toán chi phí cân não.
Chi phí vận hành hệ thống kỹ thuật cao cực lớn: Các nhà máy của Stellapharm tại Bình Dương phải vận hành liên tục hệ thống xử lý không khí (HVAC), hệ thống nước cấp cho tiêm truyền (WFI), và hệ thống kiểm soát môi trường phòng sạch 24/7 với tiêu chuẩn khắt khe. Chi phí điện năng, hóa chất và chi phí bảo trì, hiệu chuẩn máy móc nhập ngoại ngốn một nguồn ngân sách khổng lồ.
Chi phí nghiên cứu sinh khả dụng (BA/BE): Để các dòng thuốc Generic (thuốc thay thế thuốc phát minh) của Stellapharm được đấu thầu vào nhóm thuốc chất lượng cao hoặc xuất khẩu sang EU, công ty phải đầu tư chi phí rất lớn cho các thử nghiệm tương đương sinh học (Bioequivalence) để chứng minh hiệu quả điều trị tương đương thuốc gốc.
2. Điểm nghẽn từ sự phụ thuộc nguồn nguyên liệu (API) nhập khẩu
Đây là “gót chân Achilles” của toàn ngành dược Việt Nam và Stellapharm cũng không ngoại lệ. Dù sở hữu công nghệ bào chế chuẩn Châu Âu, doanh nghiệp vẫn phải nhập khẩu đến 80 – 90% nguyên liệu hoạt chất (API) và tá dược từ các cường quốc như Ấn Độ, Trung Quốc hoặc Châu Âu.
Rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu: Bất kỳ sự gián đoạn nào về logistics đường biển, biến động địa chính trị, hay sự thắt chặt chính sách môi trường tại các nhà máy hóa dược Trung Quốc/Ấn Độ đều khiến giá API tăng phi mã.
Bất lợi về tỷ giá: Việc giao dịch nguyên liệu bằng ngoại tệ (USD, EUR) trong bối cảnh tỷ giá biến động liên tục đẩy giá vốn hàng bán của Stellapharm lên cao, trực tiếp bào mòn biên lợi nhuận của doanh nghiệp.
3. Áp lực cạnh tranh khốc liệt trong phân khúc đấu thầu bệnh viện (ETC)
Kênh đấu thầu bệnh viện (ETC) là thị trường huyết mạch của Stellapharm nhờ lợi thế thuốc đạt chuẩn EU-GMP (được xếp vào Nhóm 1 hoặc Nhóm 2 trong gói thầu thuốc Generic). Tuy nhiên, sân chơi này ngày càng chật chội:
Làn sóng “chạy đua” lên đời EU-GMP/Japan-GMP: Nhiều doanh nghiệp dược lớn trong nước (như Dược Hậu Giang, Imexpharm, Pymepharco, Bidiphar…) liên tục đầu tư dòng vốn khủng để nâng cấp nhà máy lên chuẩn EU-GMP, Japan-GMP. Lợi thế độc quyền của Stellapharm trong phân khúc thuốc đấu thầu chất lượng cao đang bị thu hẹp đáng kể.
Cuộc chiến dìm giá (Price War): Cơ chế đấu thầu thuốc tại Việt Nam dù có ưu tiên chất lượng nhưng yếu tố giá thấp vẫn giữ vai trò quyết định lớn. Stellapharm phải chịu áp lực giảm giá bán từ phía các hội đồng đấu thầu để cạnh tranh, trong khi chi phí sản xuất duy trì chuẩn EU-GMP của công ty lại cao hơn nhiều so với thuốc chuẩn WHO-GMP thông thường.
4. Thách thức trong việc giữ chân nhân tài và chuyên gia R&D
Để vận hành và phát triển một nhà máy dược phẩm chuẩn Châu Âu, Stellapharm đòi hỏi một đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn cực cao: từ các dược sĩ nghiên cứu công thức (R&D), kỹ sư vận hành máy tự động hóa, đến nhân sự kiểm tra – đảm bảo chất lượng (QA/QC).
Cạnh tranh nguồn nhân lực: Sự gia nhập của các tập đoàn dược phẩm đa quốc gia vào Việt Nam đã tạo ra một cuộc chiến săn đón nhân tài khốc liệt. Các doanh nghiệp FDI sẵn sàng đưa ra mức đãi ngộ khủng để thu hút các chuyên gia QA/QC, Dược sĩ R&D lành nghề của Stellapharm.
Áp lực đào tạo lại: Việc cập nhật liên tục các hướng dẫn, quy định mới của EU-GMP đòi hỏi Stellapharm phải mất nhiều chi phí và thời gian để đào tạo lại đội ngũ, tạo ra áp lực quản trị nhân sự không hề nhỏ.
Lời kết: Những khó khăn của Stellapharm là minh chứng cho thấy: Duy trì vị thế người dẫn đầu về chất lượng chưa bao giờ là dễ dàng. Để tối ưu hóa nguồn lực khổng lồ đã đầu tư, Stellapharm cần một hệ thống quản trị nội bộ cực kỳ tinh gọn, giúp cắt giảm các chi phí lãng phí vô hình, đồng thời có một cơ chế đánh giá hiệu suất và đãi ngộ xứng đáng để giữ chân những “bộ não” R&D và QA/QC cốt lõi của doanh nghiệp.

